Invoering correctief wetgevingsreferendum
NSC-2025-089NSC steunt de invoering van een correctief wetgevingsreferendum als aanvulling op de representatieve democratie.
1147 verkiezingsbeloften uit partijprogramma's, vergeleken met stemgedrag in de Tweede Kamer.
NSC steunt de invoering van een correctief wetgevingsreferendum als aanvulling op de representatieve democratie.
Er komen minimumeisen voor interne partijdemocratie om voldoende inspraak en tegenspraak te organiseren binnen politieke partijen.
Het Inlichtingenbureau wordt omgevormd tot een publieke uitvoeringsorganisatie onder het Ministerie van Sociale Zaken, met duidelijke toezichtstructuren.
De Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State wordt volledig afgesplitst en verzelfstandigd en ondergebracht bij de rechterlijke macht voor betere scheiding tussen advisering en rechtspraak.
In de Grondwet wordt een extra veiligheidsslot opgenomen: belangrijke wetten over de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht kunnen alleen wijzigen met een 2/3de meerderheid van het parlement.
Bij de benoeming van raadsheren in de Hoge Raad wordt de lijst van kandidaten die de rechterlijke macht opstelt voortaan beslissend.
De rechterlijke macht krijgt een eigen begroting, gescheiden van het ministerie van Justitie en Veiligheid.
De onafhankelijkheid van rijksinspecties wordt versterkt door de wet op de rijksinspecties door te zetten en rapportages te beschermen tegen politieke en departementale invloeden.
Overtredingen van de archiefwet worden gesanctioneerd om de archivering van overheidsdocumenten op orde te brengen.
De grondwettelijke vrijstelling van inkomstenbelasting voor de koning wordt opgeheven.
Er komt een algemene herstel- en compensatieregeling voor alle overheidsschandalen. De herstel- en versterkingsoperatie in Groningen en Noord-Drenthe moet in 2028 zijn voltooid.
Het aantal rijksambtenaren wordt verminderd, met uitzondering van uitvoerende organisaties. Tussen 2018 en 2024 groeide het aantal met ruim 40.000 ambtenaren.
Inspecties en eventueel ministeries moeten verhuizen naar regio's buiten de Randstad. Er komt een bindende verhuisnorm om de Randstad-focus van de rijksoverheid te doorbreken.
Er komt een direct loket waar burgers onbegrijpelijke overheidsbrief naartoe kunnen sturen. Dit loket kan bestuursorganen verplichten een nieuwe, begrijpelijke brief te schrijven.
De Algemene Bestuursdienst (ABD) wordt verkleind. Selectie van topambtenaren gebeurt voortaan op basis van affiniteit en ervaringsdeskundigheid op het betreffende beleidsterrein.
De overheid richt een eigen juridische dienst op om juridische expertise binnen de eigen organisatie te borgen. Op korte termijn zal een ander kantoor als landsadvocaat optreden of worden overheidsopdrachten breder verdeeld over meerdere advocatenkantoren.
Er komt een Grondwettelijk Hof dat als hoeder van de grondrechten van Nederlanders optreedt.
De commissie grondrechten en constitutionele toetsing wordt permanent gemaakt. Deze commissie toetst actief of de uitvoering van de wet- en regelgeving in overeenstemming is met de grondrechten.
Er komt elk jaar een openbaar rapport hardheden waarin structurele problemen door de uitvoering van wetten worden belicht en kunnen worden hersteld.
Een correctiemogelijkheid (burgerlus) wordt opgenomen in de Algemene wet bestuursrecht, zodat burgers gemaakte procedurele fouten laagdrempelig kunnen herstellen.
Burgers krijgen volledig digitaal toegang tot hun fiscale gegevens, zodat zij weten wat de overheid allemaal over hen bewaart.
De uitzondering dat eenzijdig overheidshandelen niet onder de wetgeving over gelijke behandeling valt, wordt opgeheven zodat ook de overheid aangesproken kan worden bij discriminatie.
NSC wil een eigen belastinggebied voor decentrale overheden handhaven, zodat zij autonoom taken kunnen oppakken en zaken in hun gebied kunnen regelen.
Er komt een geschillenregeling voor het Koninkrijk waarbij Caribische landen het recht krijgen om bij een onafhankelijke rechterlijke instantie in beroep te gaan tegen besluiten van Koninkrijksorganen.
Gevoelige overheidsdata worden zoveel mogelijk lokaal opgeslagen. Voor het delen en verhandelen van deze data tussen overheidsorganisaties gelden strenge regels.
Sommige partijprogramma's bevatten zeer veel geëxtraheerde beloften. Dit kan komen doordat het AI-extractieproces brede ambities als afzonderlijke beloften telt. Partijen met meer beloften zijn niet per se ambitieuzer — de vergelijking is het meest betrouwbaar binnen dezelfde partij of binnen hetzelfde thema.
Beloften zijn geëxtraheerd uit officiële verkiezingsprogramma's en gekoppeld aan Kamermoties via trefwoordanalyse. Niet alle moties zijn direct te koppelen aan een belofte — de weergegeven koppelingen zijn indicatief. CivicStat geeft geen oordeel over partijen; alle data is openbaar en controleerbaar.