BBBDefensieConcreetVerwacht: voorCoalitieBBB-2025-002
Defensie-uitgaven naar 3,5% BBP in 2035
Nederland neemt het groeipad naar 3,5% van het Bruto Binnenlands Product (BBP) in 2035 als uitgangspunt voor defensie-uitgaven. Na 2030 gelden voorwaarden voor verdere verhoging zoals eerlijke verdeling van NAVO-kosten en geen financiering via Europese schulden of giften.
Gemengd
Stemgedrag is deels in lijn (35/62) en deels afwijkend (27/62).35 in lijn · 27 afwijkend · van 70 koppelingen
Hoe wordt dit berekend?
De consistentiebadge vergelijkt het stemgedrag van BBB bij gerelateerde moties met de verwachte stemrichting van deze belofte (voor). De partijstem wordt bepaald via de stemresultaten van de Tweede Kamer.
35
In lijn
27
Afwijkend
7
Geen stemming
Consistent (≥70%): de meerderheid van gerelateerde moties is in lijn met de belofte. Niet in lijn (≤30%): de meerderheid wijkt af. Gemengd: tussen 30% en 70%.
Moties zonder stemresultaat tellen niet mee. Het matchtype (direct, impliciet, contra) bepaalt of een stem als “in lijn” of “afwijkend” wordt geteld. Zwakke matches (<30% betrouwbaarheid) worden overgeslagen. Deze analyse is indicatief, niet definitief.
Gerelateerde moties (70)
31 aangenomen32 verworpen7 zonder stemming
Motie van de leden Ellian en Olger van Dijk over een groeipad van defensie-uitgaven naar minimaal 3,5% van het bbp
2025Z1066226 mei 2025direct95%
74–76 ✗
Motie van het lid Eerdmans over het groeipad naar 3,5% bbp lineair laten verlopen
2025Z1246416 jun 2025direct90%
6–141 ✗
Motie van het lid Yesilgöz-Zegerius c.s. over de regeringsinzet steunen om 5% van het bbp aan veiligheid uit te geven
2025Z1247716 jun 2025impliciet90%
108–39 ✓
Motie van de leden Bikker en Diederik van Dijk over een langjarige financiële strategie om defensie-uitgaven structureel te laten groeien
2025Z039624 mrt 2025direct90%
101–48 ✓
Motie van het lid Eerdmans over een publieksversie van de analyse waaruit de 3,5% bbp aan defensie-uitgaven voortkomt
2025Z1246316 jun 2025direct90%
98–49 ✓
Motie van de leden Vermeer en Tuinman over 400 miljoen euro van de Oekraïnesteun gebruiken voor meerjarige orders bij de Nederlandse defensie-industrie
2024Z097543 jun 2024direct85%
48–102 ✗
Motie van de leden Paternotte en Stoffer over de eerste stappen richting het verhogen van de defensie-uitgaven opnemen in de Voorjaarsnota
2025Z0574525 mrt 2025direct85%
50–100 ✗
Motie van het lid Klaver over additionele investeringen in defensie niet ten koste laten gaan van sociale zekerheid, zorg en onderwijs
2025Z0153728 jan 2025impliciet80%
41–109 ✗
Motie van het lid Dassen over bepleiten dat alle uitgaven boven de huidige NAVO-norm van 2% in Europees verband moeten worden uitgegeven voor de collectieve Europese verdediging
2025Z1246916 jun 2025impliciet80%
36–111 ✗
Motie van het lid Dassen over bepleiten dat afspraken over uitgaven boven de 2% NAVO-norm in gezamenlijk Europees verband gedaan worden en middels eurobonds worden gefinancierd
2025Z0153828 jan 2025impliciet80%
11–139 ✗
Motie van de leden Nordkamp en White over bij toekomstige investeringen in de krijgsmacht mee blijven wegen wat er nodig is voor de veiligheid van het gehele Koninkrijk
2024Z202663 dec 2024impliciet80%
150–0 ✓
Motie van de leden Van Baarle en Dijk over bij de NAVO-top geen commitment uitspreken voor de nieuwe NAVO-norm van 5% bbp
2025Z1247416 jun 2025impliciet80%
14–133 ✗
Motie van het lid Wijen-Nass over inventariseren of investeringen in de infrastructuur die Defensie in tijden van dreiging of oorlog kan gebruiken tot NAVO-bestedingen gerekend kunnen worden
2025Z022595 feb 2025direct80%
15–135 ✗
Motie van het lid Paternotte over groeien naar een NAVO-norm van 5% in 2032, waarvan 3,5% aan defensie
2025Z0915712 mei 2025impliciet80%
17–133 ✗
Motie van het lid Diederik van Dijk c.s. over interdepartementale en financiële borging van de realisatie van het "Staphorster bod"
2025Z163827 sep 2025impliciet75%
Motie van de leden Paternotte en Dassen over in EU- en NAVO-verband pleiten voor de versterking van gezamenlijke en geïntegreerde Europese luchtverdediging en een bijbehorende Europese industrie
2024Z0695317 apr 2024impliciet70%
138–12 ✓
Motie van de leden Dijk en Van Baarle over de miljonairs en niet de mensen in de bijstand laten betalen voor eventuele extra defensie-uitgaven
2025Z1246116 jun 2025impliciet70%
78–69 ✓
Motie van het lid Klaver c.s. over het budget voor militaire steun aan Oekraïne aanvullen met 2 miljard euro
2025Z2076726 nov 2025impliciet70%
107–43 ✓
Motie van het lid Boswijk over pleiten voor een ambitieus Europees defensie-industriebeleid en dit beleggen bij één verantwoordelijke Eurocommissaris
2024Z0250213 feb 2024impliciet70%
95–55 ✓
Motie van het lid Dassen over een voorstel uitwerken om de EDA-norm voor kennis en innovatie versneld te behalen
2024Z0136628 jan 2024impliciet70%
Motie van de leden Paternotte en Piri over het standpunt vasthouden dat er een onomkeerbaar pad is tot Oekraïens NAVO-lidmaatschap
2025Z0574325 mrt 2025impliciet70%
91–59 ✓
Motie van de leden Paternotte en Van der Werf over bij ieder begrotingsmoment inzichtelijk maken hoeveel geld er is besteed aan of begroot voor civiele uitgaven
2025Z1067226 mei 2025impliciet70%
105–45 ✓
Motie van het lid Van der Werf over de Kamer zo snel mogelijk informeren over een oplossing voor de hoge werkdruk en het tekort aan luchtverkeersleiders bij Defensie
2025Z022565 feb 2025impliciet70%
150–0 ✓
Motie van de leden Van der Wal en Heite over een certificeringsregeling voor bedrijven in de Nederlandse defensie- en veiligheidssector
2024Z1850813 nov 2024impliciet70%
111–38 ✓
Motie van het lid Eerdmans over haast maken met een uitzonderingspositie voor Defensie inzake stikstofnormen
2025Z1246616 jun 2025impliciet70%
90–57 ✓
Motie van het lid Ten Hove over het Nederlandse leger voorbereiden en beschikbaar stellen ter ondersteuning van optreden tegen Iraanse agressie
2026Z044894 mrt 2026impliciet70%
Geen stemregistratie
0–0 ✗
Motie van het lid Alkaya over het opheffen van de uitzonderingspositie van het ministerie van Defensie met betrekking tot de eindejaarsmarge
2023Z0971030 mei 2023impliciet70%
27–121 ✗
Motie van het lid Dobbe c.s. over mogelijkheden verkennen om geleverde wapens en dual-usegoederen beter te kunnen traceren
2024Z2179418 dec 2024impliciet60%
39–111 ✗
Motie van het lid Dobbe over de Tweede Kamer volledig informeren over de kernwapentaak en de uitvoering daarvan door de Nederlandse luchtmacht
2024Z019786 feb 2024impliciet60%
39–111 ✗
Motie van het lid Dobbe over geen wapens leveren die in strijd zijn met het humanitair oorlogsrecht
2025Z1673610 sep 2025impliciet60%
41–109 ✗
Motie van het lid Heite c.s. over voor de zomer een communicatiestrategie ontwikkelen die de zichtbaarheid van Defensie aanscherpt en de bewustwording in de maatschappij van het huidige dreigingsbeeld benadrukt
2024Z1650320 okt 2024impliciet60%
99–51 ✓
Motie van het lid Bikker c.s. over zich binnen de UDCG en de Capability Coalitions inzetten voor versterking van civiele en medische ondersteuning
2025Z1066526 mei 2025impliciet60%
110–40 ✓
Motie van het lid Dekker over afstemming met de VS alvorens eigenstandige Europese defensieplannen door te voeren
2025Z0500417 mrt 2025impliciet60%
3–147 ✗
Motie van het lid Tuinman c.s. over een conceptbrochure over hoe Nederlanders zich kunnen voorbereiden op de gevolgen van een grote crisis of een oorlogssituatie
2024Z019716 feb 2024impliciet60%
136–14 ✓
Motie van het lid Wijen-Nass over in het IJsselmeer geen noodzakelijk oefenterrein van Defensie opgeven voor andere activiteiten
2024Z132879 sep 2024impliciet60%
Motie van het lid Paternotte over de militaire steun aan Oekraïne onverminderd doorzetten op het niveau van 2024
2024Z1597614 okt 2024impliciet60%
39–110 ✗
Motie van het lid Olger van Dijk c.s. over voor de zomer van 2025 met een strategie komen voor de gewenste taakinvulling en inzet van de marine
2024Z202773 dec 2024impliciet60%
Motie van de leden Erkens en Dassen over het uitwerken van scenario's om Nederland bij verschillende dreigingsniveaus veilig te houden
2024Z019626 feb 2024impliciet60%
Motie van het lid Van der Plas over bij de organisatie van de NAVO-top in 2025 een zij-evenement organiseren over strategische voorraden, waaronder die van voedsel
2024Z118223 jul 2024impliciet60%
98–52 ✓
Motie van het lid Van der Werf c.s. over de Defensietestfaciliteiten toegankelijk maken voor mkb-bedrijven en start-ups
2024Z1650920 okt 2024impliciet60%
139–11 ✓
Motie van de leden Ceder en Kamminga over in het juridische kader voor wapenexportvergunningen de Staat de bevoegdheid geven om in bijzondere omstandigheden een eigen afweging te maken
2024Z1452525 sep 2024impliciet60%
95–55 ✓
Amendement van het lid Van der Wal over €100.000 extra voor de ondersteuning van het Veteranen Platform
2024Z1981028 nov 2024impliciet60%
Motie van het lid Piri c.s. over geen steun geven aan militaire acties tegen Venezuela of de voorbereiding daarvan zonder volkenrechtelijk mandaat
2025Z217099 dec 2025impliciet60%
117–33 ✓
Motie van het lid Diederik van Dijk c.s. over binnen de EU en bij lidstaten aandringen op een betere verantwoording van EU-uitgaven
2024Z1599014 okt 2024impliciet60%
147–3 ✓
Motie van het lid Van Baarle over niet toetreden tot het Verdrag van Aken
2024Z0418612 mrt 2024impliciet60%
39–111 ✗
Motie van het lid Dobbe over implementatie van Europese wapenexportcriteria als voorwaarde bij investeringen in de Oekraïense wapenindustrie
2025Z1066826 mei 2025impliciet60%
20–130 ✗
Motie van het lid Dassen over directe financiële steun aan de Oekraïense defensie-industrie
2025Z1672810 sep 2025impliciet60%
101–49 ✓
Motie van de leden Ceder en Van Campen over een gezamenlijke Europese verklaring dat Iran onder geen beding een kernwapen mag ontwikkelen
2025Z1265817 jun 2025impliciet60%
144–3 ✓
Motie van het lid Futselaar over afzien van de gekozen weg en het unanimiteitsbeginsel bepleiten binnen het Gemeenschappelijk Veiligheids- en Defensiebeleid
2023Z0937424 mei 2023impliciet60%
48–101 ✗
Motie van de leden Hirsch en Dobbe over vergunningen voor wapenexport en wapendoorvoer die langer dan een jaar doorlopen in geval van gewijzigde omstandigheden opnieuw toetsen
2024Z1452125 sep 2024impliciet60%
67–83 ✗
Motie van het lid Teunissen over de Nederlandse afhankelijkheid van de Israëlische wapenindustrie beëindigen
2026Z0043513 jan 2026impliciet60%
Motie van de leden Kröger en Ceder over exportvergunningen met als eindgebruiker de Indonesische regering opnieuw toetsen aan de criteria van het Europees Gemeenschappelijk Standpunt
2026Z0043613 jan 2026impliciet60%
38–112 ✗
Motie van het lid Vermeer over een kleinschalige toepassing van kernenergie bij de Nederlandse krijgsmacht en defensie-industrie
2025Z1275318 jun 2025impliciet60%
116–33 ✓
Motie van de leden Dijk en Van Baarle over defensie-uitgaven uitsluitend binnen de EU en bij voorkeur binnen Nederland doen
2025Z1246216 jun 2025impliciet60%
11–136 ✗
Motie van het lid Dassen over een groeipad uitwerken naar 2% R&T-investeringen in 2030 als onderdeel van de totale Defensie-uitgaven
2024Z202903 dec 2024impliciet60%
36–114 ✗
Motie van het lid Van der Werf c.s. over concrete stappen op het gebied van personeelsbehoud met als doel jongere en toekomstige generaties langer aan de krijgsmacht te binden
2024Z1650820 okt 2024impliciet50%
142–8 ✓
Motie van het lid Eerdmans over inventariseren of het leger bijstand kan verlenen tijdens de volgende jaarwisseling
2025Z0141527 jan 2025impliciet50%
38–112 ✗
Motie van de leden Dassen en Nordkamp over verkennen of ontslagen Amerikaanse transgender militairen in Nederland aan de slag kunnen gaan als opleider van militairen
2025Z1066726 mei 2025impliciet50%
39–111 ✗
Motie van het lid Van Houwelingen over de Verenigde Staten toevoegen aan de lijst met landen met een offensief cyberprogramma tegen Nederland of Nederlandse belangen
2023Z1758015 okt 2023impliciet50%
10–138 ✗
Motie van het lid Fritsma over het verdubbelen van de schadevergoedingen die zijn betaald aan vanwege blootstelling aan chroom-6 ziek geworden (oud-)medewerkers van Defensie
2023Z0857915 mei 2023impliciet50%
45–105 ✗
Motie van de leden Brekelmans en Boswijk over expliciet benoemen dat het merendeel van de Nederlandse militairen in Indonesië niet schuldig of medeplichtig was aan extreem geweld
2023Z1085913 jun 2023impliciet50%
138–10 ✓
Motie van het lid Ceder over mogelijkheden onderzoeken voor de ontwikkeling van een verdiepingsmodule defensie voor middelbare scholen
2024Z202883 dec 2024impliciet50%
76–74 ✓
Motie van de leden Ceder en Boswijk over in samenwerking met maatschappelijke partners de resilience objectives van de NAVO borgen
2024Z202873 dec 2024impliciet50%
139–11 ✓
Motie van de leden Paternotte en Hirsch over bezien of een wapenembargo gericht op offensieve wapens naar Italiaans model kan bijdragen aan de Nederlandse druk voor het tot stand brengen van een staakt-het-vuren in Gaza
2024Z2180318 dec 2024impliciet50%
52–98 ✗
Motie van de leden Van Baarle en Dassen over Israël oproepen om de door het Israëlische leger ondersteunde en uitgevoerde repressie op de Westbank per direct te stoppen
2024Z0112524 jan 2024impliciet50%
47–103 ✗
Motie van het lid Dobbe c.s. over zich blijven inspannen voor een VN-wapenembargo voor heel Sudan
2025Z217219 dec 2025impliciet50%
143–7 ✓
Motie van de leden Dobbe en Nordkamp over kaders voor een compensatieregeling voor het NPRD uitwerken
2025Z163817 sep 2025impliciet50%
150–0 ✓
Motie van de leden Van Campen en Boswijk over bevroren Russische tegoeden aanwenden als voorschot op oorlogsreparaties ter financiering van de Oekraïense defensie
2025Z1825329 sep 2025impliciet40%
147–3 ✓
Motie van de leden Hirsch en Paternotte over binnen de NAVO bepleiten dat de export van militair materieel naar NAVO-lidstaten en trouwe bondgenoten boven die naar derde landen wordt geprioriteerd
2024Z2180118 dec 2024impliciet40%
36–114 ✗
Motie van het lid Pool over ervoor zorgen dat er geen iftars meer wordengeorganiseerd binnen Defensie
2025Z186701 okt 2025impliciet40%
44–106 ✗
Over de koppeling
Moties worden automatisch gekoppeld aan beloften op basis van trefwoordovereenkomsten en tekstuele gelijkenis. Het matchtype geeft aan of de motie direct, impliciet of tegenstrijdig gerelateerd is. De betrouwbaarheidsscore (%) weerspiegelt de sterkte van de match. De partijstem wordt bepaald via de ruwe stemming-data van de Tweede Kamer.
Methode: semantic-claude